Wystawa – Chińskie wycinanki okienne 21.04.09

Wykład doktora Henryka Brandysa dotyczący kultury Chin oraz wernisaż wystawy odbędzie się dnia 21 kwietnia 2009 , godz. 18.00 / Galeria Muflon

Prezentowana kolekcja jest własnością  Chińskiego Ministerstwa Kultury i Sztuki. Prezentowana w Galerii „Muflon” wystawa ma na celu przybliżenie klimatu i kultury Chin, uświadomienie bogactwa i różnorodności wyrobów sztuki ludowej Państwa Środka oraz zrozumienie głębokiej i wielopoziomowej symboliki zaklętej w papierowych dziełach sztuki.  

Henryk Brandys  z wykształcenia archeolog śródziemnomorski i orientalista. Studiował filologię języków orientalnych w tym arabskiego i staroegipskiego.  Jest doktorem nauk historycznych, przez dziesięć lat pełnił funkcje głównego inwentaryzatora w Muzeum Narodowym, pracował także jako starszy kustosz w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Doktor Brandys był uczestnikiem wielu ekspedycji archeologicznych na terenie Egiptu, Syrii, Sudanu i Chin. Należy do grona najwybitniejszych znawców historii i kultury Dalekiego Wschodu w Polsce.

Papierowe wycinanki mają w Chinach przeszło tysiącletnią tradycję i są jedną z najpopularniejszych sztuk ludowych. Wraz z upowszechnieniem wynalazku jakim był papier pojawia się w Chinach sztuka wycinania wzorów z papieru. Za ich pierwowzór uważa się lalki teatru cieni. Trudno znaleźć inną technikę, która stworzyła w Chinach tak wielką ilość dzieł. Na początku powstawały one na wsiach gdzie były najtańszą formą dekoracji. Poprzez wiele wieków, aż do dziś chińska wycinanka jako sztuka użytkowa, służąca do zdobienia wnętrz (okien, drzwi, ścian, lampionów) wykształciła wiele form i odmian. W zależności od regionu wycinanki przedstawiają różne motywy – nie tylko roślinne, ale także zoomorficzne (ptaki, owady, zwierzęta), postaci bohaterów ludowych opowieści, sceny figuralne.

Najczęściej papier do wycinanek barwiono na kolor czerwony (hong), który w Chinach symbolizuje życie, płodność, radość, szczęście i bogactwo. Papierowe wycinanki są wykonywane różnymi technikami, najczęściej kształty wycinane są nożyczkami, bardziej skomplikowane wzory muszą być wcześniej wydrukowane na papierze i dopiero potem wycięte za pomocą zakrzywionych nożyków. Tworzy się także wycinanki za pomocą szablonów i płytki woskowej z ułożonymi kilkoma warstwami papieru co pozwala na jednoczesne wykonanie nawet 30 sztuk wycinanek. Podczas wycinania nie można popełnić żadnego błędu, aby dzieło nie utraciło swojej wartości. W czasie Nowego Roku najpiękniejsze papierowe wycinanki zdobią okna, drzwi i ściany domostw, tworząc miłą świąteczną atmosferę i symbolizując szczęście i pomyślność dla domowników. Pełnią również ważną rolę w przekazywaniu życzeń pomyślności, dostatku i harmonii w rodzinie składanych najbliższym, przyjaciołom i znajomym.

Stosowane w wycinankach motywy zgodnie z chińską tradycją obfitują w znaczenia, na przykład życzenia długowieczności symbolizowały:  sosna, żuraw i chryzantema, owoc granatu oznaczał płodność i liczne potomstwo, natomiast świnia miała zapewnić bogactwo i pomyślność, jest także symbolem męskiej siły. Sztuka papierowych wycinanek jest traktowana jako dobro kulturowe Chin i wciąż rozwijana. Dawniej papierowe wycinanki były wykonywane anonimowo przez ludność, która wykorzystywała je w życiu codziennym. Dzisiaj tym rodzajem sztuki obok twórców ludowych zajmują się malarze i inni artyści.

Obecnie w Chinach działa Ogólnokrajowe Towarzystwo Sztuki Wycinanek z Papieru, które popularyzuje stare techniki wykonywania papierowych dzieł sztuki, organizuje wystawy oraz wymianę doświadczeń twórców w zakresie technologii ich wykonania.